Stanowisko Zielonych 2004

Marzec 2004 r

LIST OTWARTY DO WICEPREMIERA JERZEGO HAUSNERA

Zatrzymać uśmiercanie naszych rzek i potoków!

            Lobby "regulatorów" rozpoczęło ZA PIENIĄDZE POLSKICH I UNIJNYCH  PODATNIKÓW UŚMIERCANIE RZEK I POTOKÓW. Pod hasłami ochrony przeciwpowodziowej - ze środków, między innymi, SAPARDU, Phare odbudowa oraz kredytu  Europejskiego Banku Inwestycyjnego w wysokości 250 mln Euro - trwa obecnie niszczenie rzek i potoków.

Tytułem wzięcia kredytów z EBI było usuwanie szkód powodziowych. Tymczasem duża część tych środków jest wydawana na destrukcyjne regulacje naturalnie płynących rzek. W wielu rejonach kraju zrealizowano lub planuje się  wiele  takich inwestycji.

(patrz załączony spis części tych planów)

Inwestycje te polegają na przekształceniu naturalnych meandrów rzecznych z roślinnością  nabrzeżną w proste lub wyprostowane cieki- kanały, bez roślinności z brzegami obsypanymi kamieniem lub faszyną. Nazywa się to – o ironio – proekologicznymi rozwiązaniami. Jedyny "pozytywny" skutek tych działań, to dochody firm melioracyjnych realizujących takie przedsięwzięcia.

Negatywy są bezdyskusyjne:

a) kompletna dewastacja przyrody, w tym zniszczenie siedliska większości gatunków ryb (rzeka z płaskim dnem, bez kryjówek dla ryb i miejsc dla ich tarlisk to martwa rzeczna pustynia).

b) zwiększenie zagrożenia powodziowego, wbrew deklaracjom, które stoją u podłoża tych działań – przyśpieszenie spływu wód i skrócenie biegu rzek zwiększa ewentualną falę powodziowa i obniża zdolności retencyjne dorzecza.

c) rzekoma poprawa stosunków wodnych - w rzeczywistości najczęściej przesuszanie gleb.

d) mniejsza zdolność samooczyszczania oraz nasilone zjawisko erozji, co może powodować zagrożenia dla istniejących już obiektów technicznych.

Inwestorzy i Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej lub Wojewódzkie Zarządy Melioracji stosują często prawne wybiegi, aby uniknąć konsultacji tych projektów. Unikają uzyskiwania pozwoleń na budowę i wymaganych prawem ocen oddziaływania na środowisko oraz opinii wojewódzkich konserwatorów przyrody pod pozorem prowadzenia "pilnych działań przeciwpowodziowych", "udrażniania i konserwacji rzek" lub "na zgłoszenie remontu".

Niepokojem napawa  także  w tym kontekście torpedowanie utworzenia projektowanych obszarów sieci NATURA 2000 w dolinach średnich i dużych rzek (m.in. Bóbr, Bug, Ilanka, Nysa Kłodzka, Odra, Pilica, Wisła) oraz na obszarze zbiorników zaporowych (np. zbiorniki: Głębinów, Jeziorsko, Mietków, Nysa, Turawa). W efekcie zredukowano liczbę planowanych ostoi blisko o połowę. “Ukrywanie” naszych walorów przyrodniczych naraża Polskę na dotkliwe sankcje finansowe ze strony Unii Europejskiej.

Nie negujemy potrzeby wykonania uzasadnionych prac, mających uchronić życie i mienie ludzkie przed bezpośrednim zagrożeniem. Jednak wydanie milionów złotych na dewastację niewielkich rzek i potoków nie ma nic wspólnego z usuwaniem tego zagrożenia. Wręcz przeciwnie – “wyprostowane” i “wyczyszczone” koryta rzeczne znacznie szybciej odprowadzają wodę do głównych cieków, co potęguje falę wezbraniową i sprawia, że ewentualna powódź wyrządza jeszcze większe szkody!

Sprzeciwiamy się nieracjonalnemu wydatkowaniu środków podatników polskich i europejskich na działania dewastujące resztki naturalnych rzek i potoków w Polsce.

Dzieje się to w sytuacji konieczności podjęcia niezbędnych działań ratujących finanse publiczne i ograniczających często ważne społecznie wydatki państwa.  

Domagamy się w trybie pilnym kontroli przez wicepremiera Jerzego Hausnera procesu wydawania pieniędzy z kredytu EBI, Phare, Sapardu i budżetu na ten cel. Apelujemy o zatrzymanie nieracjonalnych, szkodliwych inwestycji oraz włączenia uzyskanych oszczędności do planu naprawy finansów publicznych.

Sprawa ta budzi wzburzenie nie tylko środowisk przyrodniczych i wędkarzy ale również wielu samorządowców i pracowników administracji państwowej.

Domagamy się przestrzegania następujących zasad w organizacji tego typu prac,

a docelowo w przepisach prawa:

Wszystkie inwestycje ingerujące w naturalne koryta rzek z powodów przeciwpowodziowych:

1. Muszą podlegać ocenie, czy celu tych działań nie można osiągnąć innymi, tańszymi sposobami.

2. W przypadku, gdy należy je podjąć, muszą podlegać obowiązkowej ocenie oddziaływania na środowisko.

3. Wszelkie wycinki roślinności nadbrzeżnej przy rzekach powinny być obowiązkowo konsultowane z wojewódzkim konserwatorem przyrody.

4. Prace ingerujące w koryto rzeki muszą być wcześniej poddane konsultacjom  społecznym min. z  Polskim Związkiem Wędkarskiego oraz lokalnymi ekologicznymi organizacjami pozarządowymi.

Domagamy się zatrzymania wszystkich rozpoczętych i planowanych inwestycji regulujących stosunki wodne na rzekach i poddania ich ocenom oddziaływania na środowisko!

Zieloni 2004

Rada Krajowa

Załącznik – zebrane przez nas przykłady niecelowych działań lub projektów:

– Wisła od źródeł do Goczałkowic (odpowiedzialny RZGW oddział w Pszczynie)

– Białka Lelowska (dopływ Pilicy) – 6 km rzeki zostało wtłoczonych do rury!

– Żebrówka za 2 mln zł ze środków SAPARDU, została kompletnie zniszczona!

– Wieprz, odcinek Dobryniów – Trawnik, okolice Woli Skromowskiej

– Rzeka Widna - wypływa z Jeseników i wpada do Jeziora Nyskiego – wcześniej

woda kryształowa, pełno pstrągów i lipieni – przekształcona w kanał. Zniszczono 3km

rzeki, która na odcinku 200 metrów przepływała w odległości 100 metrów od dwóch gospodarstw.

– Potok górski w Goworowie przekształcony w kamienna rynnę

– Stobrawa, odcinek Bąków- Kluczbork

Planowane do zniszczenia w najbliższym czasie :

Jura Krakowsko – Częstochowska :

1.Krztynia - 5 km odcinek Siamoszyce – Pradła  oraz Bonowice- góra rzeki

2. Pilica, odcinek  Szczekociny - Koniecpol 12 km

3. Białka Lelowska

Województwo Dolnośląskie :

1.Bóbr – okolice Wojanowa

2.Biała Lądecka k.Radochowa

Województwo Śląskie :

I. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach:

1. Regulacja potoku Leśnica na dł ok 3,6 km w gminie Brenna - etap ustalania  przez wojewodę warunków prowadzenia robót w trybie art. 41 a ustawy o  ochronie przyrody.

2. Potok Barujec - planowana regulacja

3. Rzeka Wisła - w trakcie prac wykonywanych po zgłoszenie “ remontu”

II. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie:

1. Regulacja potoku Koszarawa na dł ok 4 km w gminie Jeleśnia - etap

wydawania przez wójta Gminy Jeleśni decyzji o warunkach zabudowy i

uzgodnienia jej z wojewodą.

2. Regulacja potoku Żabniczanka na dł ok 3 km w gminie Węgierska

Górka - etap wydawania przez wójta Gminy Węgierska  Górka decyzji o warunkach

zabudowy i uzgodnienia jej z wojewodą.

3. Regulacja potoku Leśnianka w gminie Lipowa i  żywiec - brak

dokładnych danych

4. Regulacja potoku Ujsoły na dł ok 1 km w gminie Rajcza - etap

wydawania  przez wójta Gminy Rajcza decyzji o warunkach zabudowy.

  5. Regulacja potoku Wieśik na dł ok 5 km w gminie Radziechowy Wieprz -

etap wydawania przez wójta Radziechowy Wieprz Górka decyzji o warunkach

zabudowy

6. Regulacja Rzeki Soły na dł ok 1 km w gminie Radziechowy Wieprz

(powyżej mostu)- wykonano bezprawnie po zgłoszeniu  “remontu”

Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Warszawie Oddział w Ciechanowie:

1. Topielica - roboty budowlane ogłoszony przetarg nieograniczony na remont koryta rzeki

bezprawnie po zgłoszeniu “remontu”

Województwo Pomorskie:

1. Łupawa – zabudowa hydrotechniczna rzeki w związku z planowanymi inwestycjami - ośrodkiem tuczu pstrąga wraz z stawami karpiowymi i małą elektrownią wodną w miejscowości Poganice-Żochowo

2. Słupia

Województwo Warmińsko- Mazurskie

1. Maruska